Sanktuarium w Loreto.

Postanowiłam napisać kilka postów o okolicach Porto Recanati. Jeśli tutaj przyjedziecie  możecie oczywiście zadowolić się plażowaniem i „życiem nocnym”, ale jeśli chcecie zobaczyć kilka miejsc w okolicy to na pewno jednym z pierwszych może być Loreto; choćby ze względu na odległość – 15 min samochodem (lub autobusem, które jeżdżą bardzo często). Być w Porto Recanati i nie zajrzeć do Loreto to trochę tak jak być w Częstochowie i nie zajrzeć na Jasna Górę.
W następnych postach przedstawię kilka innych ciekawych miejsc w regionie Marche, zaczynam od Ankony w dwòch postach (tu i tu) i Conero.

Ale wracajmy do Loreto. Ogólne informacje na potrzeby bloga czerpałam głownie z tej strony, tutaj też możecie obejrzeć profesjonalne zdjęcia i przeczytać (po angielsku lub po włosku) o tym, co aktualnie dzieje się w mieście.  Starałam się ograniczyć ilość nazwisk i dat do minimum, a i tak wydaje się ich zbyt wiele, ale myślę, że niektórych porostu nie mogłam pominąć… Zapraszam do czytania!

Loreto to miasto, którego historia od zawsze była ścisłe związana z historią tutejszego Sanktuarium.

Wycieczka do Bazyliki Loretańskiej może zmieścić się w jednym przedpołudniu, a dla bardziej dociekliwych, zwiedzanie miasta można rozłożyć na dwa wypady, jeden – wnętrza, drugi – spacer po miescie.

Informacje ogólne:

Bazylika w Loreto to jedno z najważniejszych Sanktuariów Maryjnych, odwiedzane co roku przez tysiące pielgrzymów z całego świata. Znajduje się tu niesłychanie ważna dla chrześcijaństwa relikwia – tak zwany Święty Domek – Dom Maryi Dziewicy z Nazaretu.

Opieka nad Sanktuarium została powierzona zakonowi Kapucynów, którzy pod zwierzchnictwem arcybiskupa zajmują się spowiadaniem, oprawianiem liturgii, zakrystią i dbaniem o Święty Domek.

Choć miejsce to z oczywistych powodów przyciąga głównie wierzących, od razu mówię, że jeśli jesteście słabej, innej lub żadnej wiary – warto tu przyjechać ze względu na wymiar artystyczny tutejszych zabytków.

Pierwsze wzmianki o Loreto pochodzą z 1315 roku i mówią o świętym miejscu/kapliczce (wł. sacello), do którego pielgrzymują wierni i o osadzie zwanej Villa Loreti. Legenda głosiła, że właśnie w to miejsce Dom Najświętszej Dziewicy został przeniesiony z Nazaretu za sprawą „posłów anielskich”.

Wnętrze Świętego Domku

Dziś natomiast wiadomo ze źródeł, że kamienie domku zostały przewiezione do Loreto statkiem przez rodzinę Angelosow (legendarnych posłów anielskich) despotów Epiru. Niedawno odkryty dokument z 1294 roku zaświadcza, że Nicefor I Angelos, despota Epiru oddając swą corkę Ithamar za żonę Filipowi z Taranto, czwartemu synowi Karola II Andegawenskiego, króla Sycylii i Neapolu, oddaje w posagu serię dóbr, wśród których uwagę zwracają „święte kamienie zabrane z Domu Naszej Pani Dziewicy Matki Boskiej”. Wmurowane między kamienie Świętego Domku znalezionych zostało 5 krzyży z czerwonego sukna należących prawdopodobnie do rycerzy któregoś z zakonów rycerskich, które w średniowieczu broniły świętych miejsc i relikwii. Może to potwierdzać hipotezę, że właśnie w 1291 roku, kiedy krzyżowcy zostali ostatecznie wyparci z Palestyny kamienie Domku zostały przetransportowane do Europy. Badania porównawcze technik użytych do budowy Domku i pozostałości Groty Nazareckiej potwierdziły zgodność i przystawalność obydwóch części (jak wiadomo siedziba Maryi w Nazarecie zbudowana była z dwóch części – pierwszą była Grota skalna do dziś czczona w Bazylice Zwiastowania w Nazarecie, druga część to pokój poprzedzający Grotę zbudowany z 3 kamiennych ścian). Badania kamieni domku  wykazały, ze są one opracowane na sposób Nabatejczykow, czyli w sposób, jaki był rozpowszechniony w czasach Jezusa w Galilei, a  inskrypcje  na kamieniach zostały określone przez ekspertów, jako judeo – chrześcijańskie. Są to ważne czynniki potwierdzające autentyczność relikwii. Tyle o samym Domku, którego pojawienie się w Villa Loreti w XIII w. dało początek powstaniu Sanktuarium i całego liczącego już dzisiaj 12 tysięcy mieszkańców miasta LORETO. 

Przybywając na miejsce najlepiej skierować się na Plac Madonny, gdzie patrząc na fasadę Bazyliki, po lewej stronie mamy Pałac Apostolski (proj. G.da Sangallo lub F.di Giorgio Martini, fasada od strony bazyliki projektu Donato Bramante)

…a po prawej Pałac Iliryjski (dzisiejsza forma to dzieło Giuseppe Marini z lat 1831 – 1835).

Pośrodku Placu Madonny stoi fontanna –  dzieło Carlo Maderno i Giovanniego Fontany z lat 1604 – 1614, zaś zdobiące ją brązowe rzeźby wykonali Tarquinio i Pietro Paolo Jacometti w 1622 roku.

Aby zadowolić potrzeby pielgrzymujących przeprowadzono wodę z odległości 5 km.

Sanktuarium – na planie krzyża łacińskiegoz kopulą pod którą ustawiono Święty Domek. Budowę rozpoczęto w 1469 roku, pod patronatem papieża Pawla II, prawdopodobnie według projektu Francesco di Giorgio Martini. Kopuła na ośmiobocznym bębnie, zbudowana przez Giuliano da Maiano, sklepiona przez Giuliano da Sangallo w latach 1499 – 1500; fasada projektu Giovanniego Boccalini została ukończona w 1587 roku za Sykstusa V przez Lattanzio Venture.

Zapewne jako pierwsze będziecie chcieli zwiedzić wnętrze Świętego Domku, warto tez przyjrzeć się jego obudowie:

Marmurowa obudowa strzegąca skromnego Świętego Domku  to bezsprzecznie arcydzieło sztuki włoskiego renesansu. Projekt obudowy został wykonany na zlecenie papieża Juliusza II przez słynnego architekta Donato Bramante w 1509 roku. Prace rozpoczęto pod dyrekcja Andrea Sansovino, następnie kierownictwo objął Raniero Nerucci i Antonio da Sangallo Młodszy. Niezwykle bogaty program ikonograficzny obudowy domku obejmuje nie tylko sceny oparte o Ewangelie czy teksty apokryficzne, lecz także legendę związaną z historia samego domku. Płaskorzeźby wykonali wybitni rzeźbiarze i kamieniarze, wystarczy wymienić Andreę Sansovino, Bacio Bandinelli, Francesco da Sangallo. Bracia Lombardo wykuli pełnoplastyczne posągi Proroków i Sybill w niszach obudowy.

Po stronie Ołtarza Scena Zwiastowania, a pod nią dwie małe tablice ze scenami z Życia Madonny: Spotkanie Marii z Elżbietą oraz Spis Ludności w Betlejem.

Na zachodniej ścianie obudowy domku dwie ostatnie sceny cyklu: Wniebowzięcie Matki Boskiej i Cudowne przeniesienie Świętego Domku do Loreto.

Ciekawostką jest, że obudowa domku od samego początku wzbudzała zachwyt współczesnych i niemal natychmiast po jej wzniesieniu zaczęto budować wzorujące się na domku loretańskim kaplice próbujące oddać wnętrze i ornamenty oryginału. Do niezwykle wiernych naśladownictw należą te wystawione na terenach Czech, Moraw i Słowacji po bitwie pod Białą Górą (1620), zapewne miały one stanowić niejako pomniki zwycięstwa ligi katolickiej nad czeskimi protestantami (najsłynniejszy w Pradze na Hradczanach). Inne naśladownictwa rozsiane po całej Europie powstawały w różnych okresach, będąc fundacjami książęcymi, biskupimi lub cechowymi, wznoszone były często, jako pamiątka pielgrzymki do Loreto. W Polsce dwa znane XVII – wieczne przykłady to domek w Gołębiu i w Warszawie (kaplica loretańska przy kościele Bernardynów na Pradze).

W absydach Bazyliki mamy charakterystyczne, bogato zdobione Kaplice Narodowe, między innymi Kaplicę Polską z przedstawieniem zwycięstwa Jana III Sobieskiego pod Wiedniem i Cudu nad Wisłą.

Koniecznie należy obejrzeć Zakrystię św. Marka z cyklem fresków Melozza da Forlì z lat 1477-1479 oraz Salę Skarbca ze sklepieniami zdobionymi freskami Pomarancia z lat 1605-1610, jego dziełem jest także obraz ołtarzowy ze sceną Ukrzyżowania. Sala Skarbca została wybudowana, aby gromadzić w niej dary i wota napływające z całej Europy; dziś przechowuje się tu dary niewielkiej wartości, gdyż Skarbiec został dwukrotnie okradziony – co ciekawe, po raz pierwszy przez Napoleona w 1797 roku, który ponoć osobiście dowodził „operacją”!

Wychodząc z bazyliki spójrzmy jeszcze na dzwonnicę kościoła wybudowaną w 1750 roku przez słynnego architekta Luigiego Vanvitelli – znanego z prac takich jak Pałac Królewski w Casercie (czy bliższa Loreto – „Mole Vanvitelliana* czyli dawny lazaret w Ankonie).

Na zboczu, pomiędzy Sanktuarium i Autostradą Adriatycką położony jest Polski Cmentarz Wojenny gdzie znajduje się 1112 grobów polskich żołnierzy II Korpusu Polskiego, który wyzwalał tutejsze ziemie podczas II wojny światowej. Jest to jedna z czterech nekropolii polskich na terenie Włoch.

Loreto poza Sanktuarium

Plac Jana XXIII z pomnikiem papieża znanego, jako Papa Buono (Dobry Papież) dłuta Alessandro Monteleone.

Bastion miejski okalający Loreto od strony ulicy Sykstusa V, wzniesiony przez Cristoforo Resse z woli Leona X w obawie przed atakami Turków najeżdżających te okolice od strony Adriatyku.

Plac Leopardiego lub „dei Galli” (Kogutów) z fontanną ufundowaną przez kardynała Antonio Maria Gallo i wykonaną przez braci Tarquinio i Pietro Paolo Jacometti w latach 1614-16. Zdobiona herbami, czterema figurkami kogutów (nawiązujących do nazwiska fundatora: gallo=kogut), u szczytu mamy smoka, na część papieża Pawła V (smok w herbie rodu Borghese).

Palazzo Comunale – ceglany, z blankowaną wieżą (torre civica) z XVIIw.  Dziedziniec zdobi marmurowe popiersie Garibaldiego z 1886r (dłuta Ettore Ferrari).

Główna ulica starego miasta w Loreto to Corso Traiano Boccalini (znanego pisarza urodzonego w Loreto);

Plac Lotta rozpościera się od strony absyd bazyliki. Widoczna jest stąd jasno struktura bazyliki -fortecy z machikułami wspartymi na kroksztynach wystającymi ponad lico muru, rytmicznym wieńcem otworów strzelniczych wieńczących całość – wspaniałe dzieło Baccio Pontelli z lat 1487-88. Jest to doskonały przykład gdzie cele obronne godzą się doskonale z estetyką renesansu.

Porta Marina – Brama Morska – przechodząc bramę wchodzimy na plac – taras widokowy skąd możemy podziwiać rozległą panoramę morską z górującym nad Adriatykiem Monte Conero. Plac niedawno wzbogacił się o pomnik Ojca Pio.

Jeśli wybierzecie się do Loreto we wrześniu traficie na wyjątkowo świąteczny czas dla miasta, bowiem 8 września jest obchodzony dzień narodzin Madonny. Loretański wrzesień oferuje serię imprez ludowych i religijnych: wyścigi konne, jarmarki, odpusty, spektakle…

Święto Przybycia  upamiętniające przeniesienie Domku do Loreto przypada na 9 grudnia. We wsiach sąsiadujących z miastem powstał zwyczaj rozpalania ognisk, a wszystkie dzwony biją z okazji święta, organizowana jest oczywiście uroczysta procesja i Msza Święta.

Rokrocznie w Wielki Piątek ponad 200 osób w przebraniach z epoki uczestniczy w przedstawieniu  nazywanym „Śmierć Sprawiedliwego”, jest to uroczysta Droga Krzyżowa wyruszająca z okolicznego Villa Musone a kończąca się na Placu Madonny w Loreto.


6 thoughts on “Sanktuarium w Loreto.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s